Menü

 

 

ASBEST (AMYANT)

 

    

 

 

Asbest (Amyant), lifli yapılı bir taştır. Adını, suya doymaz manasına gelen “Asbestos” kelimesinden alır. Amyant, Asbestos, Krizotil (Chrysotile), Ortokrizotil (Orthochrysotile), Parakrizotil (Parachrysotile), Klinokrizotil (Clinochrysotile) diye de adlandırılır. Diğer asbestli taşlar Antofilit, Tremolit, Aktinolit ve Krosidolittir.

 

Anadolu’da Höllük, Çelpek, Göktoprak, Çoraktoprak, Aktoprak, Ceren Toprağı adlarıyla bilinir. Eskiden bebeklerin çiş yahut kaka yapması ihtimaline karşı, altına sarılan bezin içine döşenirdi. Halen de bu şekilde kullanım ihtimali bulunmaktadır.

 

Isıyı ve kimyasal maddeleri geçirmediği, bunlara karşı dayanıklı olduğundan teknoloji ve inşaat alanında oldukça geniş bir kullanım alanı bulunmaktadır. Dayanıklı bir yalıtım malzemesidir.

 

Arkeolojik bulgulara göre kullanımı 4000 yıl öncesine kadar uzanmaktadır.

 

1850 yılından itibaren Avrupa’da sihirli mineral olarak kabul edilmiş, 100 yıl kadar yaygın şekilde kullanıldıktan sonra kanserojen olduğu anlaşılmış ve öldürücü toz diye tanımlanmaya başlanmıştır.

 

3000 civarında kullanım alanı bulunmaktadır. Gemi, uçak ve otomobil sanayiinde sızdırmazlık elemanı, inşaat sektöründe ses ve ısı yalıtım malzemesi olarak kullanımı yaygındır.

 

Çeşitli renklerde olabilir, ancak belli başlı renkleri beyaz, kahverengi, mavi ve yeşildir. Diğer taşlardan ayırıcı en önemli özelliği lifli oluşu, liflerden oluşmasıdır.

 

Genel olarak piroksen (doğal kalsiyum, magnezyum, demir silikatları) ve diğer bazı silikatlarda oluşur.

 

Çocukluğumda, henüz bebek bezi icat edilmediğinden, bebeklerin altına ısıtılmış Höllük toprağı sarılırdı. Anadolu’nun bazı bölgelerinde bu adet devam etmektedir. Höllük toprağı asbest kayalardan elde edilmektedir.

 

 

 

 

BAŞLICA ÇEŞİTLERİ VE ÖZELLİKLERİ

 

KRİZOTİL:

 

Mg3Si2O5(OH)4 kimyasal formüllüdür.

% 26,31’i magnezyum, % 20,27’si silisyum, % 1,45’i hidrojen ve % 51,96’sı oksijenden oluşur.

Krizotil, antik Yunancada altın lif manasına gelir. Zira rengi altınımsı yeşildir.

Kristal sistemi Monoklinik – Prizmatiktir.

Özgül ağırlığı: 2,53 gr/cm3

Görünümü: Yarısaydam

Sertlik derecesi: 2,5

Parlaklığı: İpeksi

Çizgi rengi: Beyaz

Kimyasal grubu: Silikat

Bağlı olduğu grup: Serpantin grup

Radyoaktif değildir.

 

 

 

 

 

AMOSİT (Grunerit):

 

Fe7Si8O22(OH)2 kimyasal formüllüdür.

% 39,03’ü demir, % 22,43’ü silisyum, % 0,20’si hidrojen ve % 38,34’ü oksijenden oluşur.

Kristal sistemi Monoklinik – Prizmatiktir.

Rengi: Külrengi, kahverengi, kahvemsi yeşil, koyu gri

Özgül ağırlığı: 3,4 – 3,5 gr/cm3

Görünümü: Yarısaydam, opak

Sertlik derecesi: 5 – 6

Kırılımı: Sedef eğrisi benzeri (subkonkoidal)

Parlaklığı: Camsı, incimsi

Çizgi rengi: Renksiz

Kimyasal grubu: Silikat

Radyoaktif değildir.


 

 

 

KROSİDOLİT (Riebeckite):

 

Na2+2Fe3+3Fe2Si8O22(OH)2 kimyasal formüllüdür.

% 4,91’i sodyum, % 29,84’ü demir, % 24,01’ü silisyum, % 0,22’si hidrojen ve % 41,03’ü oksijenden oluşur.

Kristal sistemi Monoklinik – Prizmatiktir.

Rengi: Mavi, Siyah, Koyu Gri

Özgül ağırlığı: 3,4 gr/cm3

Görünümü: Yarısaydam, opak

Sertlik derecesi: 4

Kırılımı: Biçimsiz

Parlaklığı: Camsı, İpeğimsi

Çizgi rengi: Yeşilimsi kahverengi

Kimyasal grubu: Silikat

Radyoaktif değildir.

Asbestler içinde en tehlikelisidir.

 

 

 

 

 

HAYATIMIZDA ASBEST

 

  • Çatı kaplaması olarak kullanılan eternitler
  • Kömür sobası yapımında kullanılan iç yalıtım malzemeleri
  • Soba ile duvar arasına konulan yalıtım levhaları (elle ovaladığında grimsi toz oluşuyorsa)
  • Kumaş yapımı
  • Köylerde evlerin duvar sıvası
  • Tersanelerde, itfaiyecilikte iş elbiseleri
  • Tiyatro perdeleri
  • Sert plastikler

 


 

ASBESTE MARUZ KALMIŞ AKCİĞER DOKUSU

 

 

ZARARLARI:

 

Zararları, tozunun solunması, içme suyu ile karışması veya dokunulması suretiyle oluşur.

 

Avrupa Birliği 2005 yılında üye ülkelerde asbest kullanımını yasaklamıştır.

 

  • AKCİĞER, GIRTLAK, MİDE, KOLON, REKTUM KANSERLERİ (Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) listesinde kanserojen materyal arasında birinci sıradadır.)
  • Akciğer zarları arasında sıvı toplanması (plevral effüzyon)
  • Akciğerde kireçlenme
  • Akciğer zarı kalınlaşması
  • Akciğer içinde bağ doku oluşması
  • Ciltte yaralar
  • Asbestoz (Asbestli elbise giyenlerde veya asbestle temas edenlerde, asbest liflerini çözmeye çalışan vücudun ürettiği asidin akciğer zarında yara oluşturmasıdır. Temas sonrasında hastalığın gelişimi en az 10 yılı bulur. Akciğerde mikrokistler ve balpeteği görünümü / bronşiolektazi oluşur. İlk radyografik anormallik özellikle alt lob bölgelerinde gelişen retiküler bir görünümdür. Bundan başka akciğerde bir "buzlu cam" görünümü var­dır, plevra kalınlaşmasıyla ilgilidir. Bundan sonraki dönemde İnterstisyel retiküler görünüm daha belirgin olur. Parankima ve plevrada husule gelen yoğun­laşma kalp ve diyafram sınırlarını kısmen belirsiz hale getirir. Böyle bir kalp görünümüne "pürüzlü kalp" adı verilir. Hastalığın daha geç döneminde retiküler infiltrasyon orta ve üst loblara kadar ilerler, daha yoğunlaşır, kalp ve diyafram sınırları iyice belirsizleşir. Radyografide plevra kalınlaşması % 90'dan fazla vakada izlenir. Vakaların yaklaşık yarısında hem plevra hem de parankim lezyonları görülür. Pürüzlü kalp görünümü vakaların %20' sinde izlenir. Hastalığın ileri dönemle­rinde akciğer parankimasında mikrokistik ve balpeteği değişim gelişir. Plevra kalınlaşması veya plevra plakları genellikle bilateraldir, torak­sın alt yarısında daha sık izlenir ve kaburga sınırlarına uyan bir yöndedirler. Bazı vakalarda plevra kalsifikasyonu olur. Multipl plevra plakları hastalık tanısı için önemli bir bulgudur.)
  • MEZOTELYOMA (Akciğer zarı ve karın zarı kanseridir. Nefes darlığı ve göğüste ağrı ile kendini hissettirir. İlerlemişse kemoterapiye ve radyoterapiye cevap vermez.)
  • Lösemi
  • Multipl Miyeloma

 

Hasan KOCABAŞ

 

 

 

 
Bu Yazıyı Paylaş;
Copyright © 2015 hasankocabas.com.tr Online Kullanıcı : 4 | Bu Günkü Ziyaretçi : 258 | Toplam Ziyaret : 486,909

                      ortakfikir tasarım ofisi